Намар болохоор өглөө орой харанхуй, бороо шивэрч, зам халтиргаатай болдог. Ийм үед сургууль руу явах энгийн зам ч хүүхдэд эрсдэлтэй болж мэднэ. Тиймээс эцэг эх, хүүхэд хоёр хамтдаа “аюулгүй маршрут”-аа урьдчилж тохирч, хэдхэн чухал дүрмийг тогтоогоод авах нь хамгийн зөв алхам.
Юуны өмнө хамгийн богино биш, хамгийн аюулгүй замыг сонгох хэрэгтэй. Өргөн явган хүний замтай, гэрэлтүүлэг сайтай, гэрлэн дохиотой гарцтай, хашааны булан, машины орц гарц шиг халхлагдсан хэсэг багатай маршрут илүү найдвартай. Энэ замаар эцэг эх нь хүүхэдтэйгээ хамт нэг удаа биш, хэд хэд алхаж үзээд аль хэсэг нь эрсдэлтэйг ярилцах хэрэгтэй. Зам гарахдаа хаана зогсох, юуг анзаарах, ямар үед хүлээхийг бодитоор нь зааж өгвөл хүүхэд илүү сайн тогтоодог.
Мөн нэг чухал зүйл бий. Томчууд өөрсдөө дүрэм зөрчиж, улаан гэрлээр гарч, буруу газраар зам хөндлөн гардаг. Хүүхдэд “том хүн хийж байна гээд зөв гэсэн үг биш” гэдгийг ойлгуулах хэрэгтэй.
Маршрут дээрээ хүүхэд төөрөх, айх, эсвэл таагүй зүйл тохиолдвол орж тусламж хүсэж болох “аюулгүй цэг”-үүдийг тэмдэглэж өг. Жишээлбэл дэлгүүр, эмийн сан, харуултай байр зэрэг байж болно. Тэнд ороод шууд эцэг эх рүүгээ залгана гэж урьдчилж тохиролцсон байхад илүүдэхгүй.
Замыг зөвхөн гарцаар, гэрлэн дохио байвал зөвхөн ногоон гэрлээр гарна. Гэхдээ зебра байгаа нь өөрөө бүрэн аюулгүй гэсэн үг биш. Машин үнэхээр зогссон эсэхийг заавал шалгах ёстой. Хүүхдэд дараах энгийн дарааллыг тогтоож өгч болно: “Зогс — Хар — Сонс — Бод — Алх”.
Зогс: Зам руу шууд орж болохгүй, эхлээд хашлагаас жаахан зайтай зогсоно. Хар: Хоёр тал руугаа харж, машинууд зогссон эсэхийг нягтална. Сонс: Харагдахгүй ч ойртож яваа тээврийн хэрэгслийн дуу гарч байж болно. Бод: Одоо гарахад аюулгүй юу, амжиж гарах уу гэдгээ үнэлнэ. Алх: Бүх зүйл аюулгүй бол гүйхгүй, тайван алхаж гарна. Гарч байхдаа ч хоёр тийшээ анхаарсаар байх хэрэгтэй.
Хүүхэд жолоочид сайн харагдах нь бас маш чухал. Намхан биетэй учраас том машин, мод бут, зогссон автомашины цаанаас хүүхэд бараг харагддаггүй. Ийм хэсэгт илүү сонор байх, боломжтой бол халхлагдсан газрыг тойрч гарахыг сануулах хэрэгтэй.
Нийтийн тээврээр явдаг бол буудал дээрх дүрмийг тусад нь ярьж өгөөрэй. Автобуснаас буугаад шууд урдуур нь гүйж зам гарах нь хамгийн аюултай зуршлуудын нэг. Эхлээд хажуу тийш гарч, бусдад саад болохгүй зогсоно. Дараа нь хамгийн ойрын явган хүний гарцыг харна. Автобус, троллейбус, трамвай эсвэл маршрут хөдөлж холдсоны дараа хоёр тал нь ил харагдах үед гарц руу очиж, замаа дүрмийн дагуу гарна.
Анхаарал сарниулах зүйлсийг зам дээр аль болох болиулах хэрэгтэй. Чихэвч, гар утас хоёр хамгийн түгээмэл эрсдэл. Хөгжим сонсвол ойртож буй машины чимээ дарагдана, дэлгэц ширтвэл орчноо анзаарахгүй. Намар бүрээс, шүхэр ч харагдах орчныг хязгаарладаг. Зам гарах үедээ нүүр, хоёр талын хараагаа битгий халхлуулж байгаарай.
Замын зах руу хэт ойр явах, хажууд нь тоглох бас осолтой. Дугуй, скүүтертэй хүн шүргэж болно, эсвэл хүүхэд өөрөө бүдэрч унах эрсдэлтэй. Хэрэв ямар нэгэн зүйл зам руу унагачихвал шууд араас нь гүйж болохгүй. Эхлээд зогсож орчноо ажиглана, шаардлагатай бол том хүнээс тусламж хүснэ. Энд нэг мессежийг хүүхдэд тодорхой хэлэх хэрэгтэй: цүнх, хүрэм, утас эвдэрсэн байж болно, харин эрүүл мэнд хамгийн чухал.
Намрын цаг агаарт тохируулж хувцаслах нь аюулгүй байдалтай шууд холбоотой. Өглөө орой эрт харанхуй болдог, дээр нь бороо, мананд үзэгдэх орчин муудна. Тиймээс гэрэл ойлгогчтой зүйл заавал хэрэгтэй. Цүнх, хүрэм, гутал дээр наадаг тууз, жижиг зүүлт, хантааз зэрэг нь жолоочид хүүхдийг эрт анзаарахад тусалдаг. Нэг ширхэгээр хязгаарлахгүй, хэд хэдэн талд нь, өөр өөр өндөрт байрлуулах нь илүү үр дүнтэй. Ялангуяа цээжний орчимд байвал сайн.
Мөн намар зам нойтон, навчтай, шавартай, заримдаа нимгэн мөстэй ч байж болно. Иймд гүйж явах биш, тайван алхах хэрэгтэй. Тайван алхахад халтирахаас сэргийлнэ, дээр нь эргэн тойрноо ажиглах боломж ихтэй. Гутал, хувцас ч цаг агаарт тохирсон байх ёстой. Нойтон өдөр халтиргаатай ултай эсвэл даавуун нимгэн гутал тохирохгүй. Сэрүүсвэл малгай, ороолт, нэмэлт цамц хэрэгтэй үедээ өмсөхийг хүүхэд өөрөө ойлгодог болох нь чухал.
Цүнхэнд нь заавал байвал зохих хэдэн зүйл бий. Нэгдүгээрт, цэнэгтэй гар утас. Хүүхэд холбоотой байж, хэрэгтэй үедээ асууж, тусламж дуудах боломжтой байна. “Гэрээс гарлаа, сургуульдаа ирлээ, сургуулиас гарлаа, гэртээ ирлээ” гэсэн богино мессежийн тохироо хийчихвэл эцэг эхэд ч амар. Бага ангийн хүүхдэд байршил илгээдэг жижиг трекер зүүлт эсвэл төхөөрөмж нэмбэл бас тустай. Гэхдээ техник үргэлж найдвартай биш учраас ядаж нэг эцэг эхийнхээ утасны дугаарыг цээжээр мэддэг байх хэрэгтэй.
Хоёрдугаарт, бага ангийнханд зориулж жижиг мэдээллийн карт хийж өгч болно. Тэнд хүүхдийн нэр, эцэг эхийн утас, сургуулийн хаяг байхад хангалттай. Харин гэрийн бүтэн хаягийг бичихгүй байсан нь дээр. Карт гээгдэж, буруу хүнд очиж болзошгүй.
Гуравдугаарт, борооны цув эсвэл эвхдэг жижиг шүхэр хэрэг болно. Намрын бороо гэнэтийнх байдаг. Цүнхэнд нь нойтон шүхэр, цуваа хийх зориулалттай уут хийчихвэл бүр сайн. Мөн нойтон болон хуурай салфетка хэрэгтэй. Нойтон салфеткаар гутал, гар аа цэвэрлэнэ, хуурай салфетка нь хүйтэнд нус гоожих үед тус болно.
Дүрэм ярьж өгөх нь хангалтгүй. Давтаж, хамтдаа дадлага хийх нь илүү чухал. Долоо хоногт нэг удаа хүүхэдтэйгээ сургуулийн замаар хамт алх. Энэ удаа хүүхдээ “хөтөч” болго. Хаана яах ёстойг өөрөөр нь яриулж, яагаад гэдгийг нь асуугаарай. Ингэвэл мэдээлэл зүгээр нэг сонссон зүйл биш, бодит зуршил болж үлдэнэ.
Хамгийн гол нь хүүхэд замын хөдөлгөөний дүрмийг номын үг шиг цээжлэх биш, өдөр бүр амьдрал дээрээ зөв хэрэгжүүлж сурах ёстой. Аюулгүй байдал гэдэг ганцхан зам харах биш, урьдчилж бодох, анхааралтай байх, яарахгүй байх зуршил юм.