АНУ-ын Вайоминг мужийн Ланс хэмээх хожуу Цэрдийн галавын давхаргаас бараг нас бие гүйцсэн залуу тираннозаврын маш сайн хадгалагдсан араг яс илэрсэн нь палеонтологийн салбарт ихээхэн анхаарал татаж байна. Судлаачид энэ олдворт “Rex Junior” буюу “бага Рекс” гэсэн хоч өгөөд байгаа бөгөөд T. rex яг ямар биетэй, ямар хэлбэртэй амьтан байсан тухай өмнөх төсөөллийг өөрчилж болзошгүй гэж үзэж байна.
Олдворыг Вайомингийн Ньюкасл орчмын Зербстын ранчогоос илрүүлжээ. Араг яс маш хатуу төмөрлөг чулуужсан бөөгнөрөл дотор байсан тул ухаж гаргах, лабораторид цэвэрлэх ажил олон жил үргэлжилсэн байна. Энэ чулуужсан блок 5 тонноос илүү жинтэй байжээ. Судлаач Пол Серено болон түүний баг 1990-ээд оны эхээр уг том чулуулгийг нарийвчлан шалгахдаа дотор нь тираннозаврын яс байгааг анзаарсан бөгөөд дараа нь тусгайлан боож, хүнд техник ашиглан зөөвөрлөсөн байна.
Одоогоор ил гаргаад байгаа хэсгүүдээс хамгийн чухал нь баруун урд мөч бүрэн үеэрээ хадгалагдсан явдал юм. Судлаачдын мэдээлснээр энэ нь байгалийн байрлалаараа бүтнээрээ хадгалагдсан тираннозаврын гар, сарвууны дэлхий дээрх цорын ганц жишээ байж мэднэ. Мөн цээжний ихэнх хэсэг, хүзүүний уг, хөлийн нэлээд том хэсэг хадгалагдсан байна. Харин гавал болон сүүлний ихэнх хэсэг нь олон жилийн элэгдэл, өгөршлөөр устжээ.
Энэ олдворын хамгийн сонирхолтой талын нэг нь сэртэн яс буюу шувууны “вишбон”-той төстэй бүтэц яг дунд шугамдаа, байгалийн байрлалаар хадгалагдсан явдал юм. Үүнээс харахад тираннозаврын цээжний хэлбэрийг өмнө нь төсөөлж байснаас хавьгүй нарийн байсан байж магадгүй гэж судлаачид дүгнэж байна. Өөрөөр хэлбэл, кино, музейн зарим үзмэрт харагддаг шиг хэт өргөн, торхорхуу цээжтэй биш байсан байх боломж нээгдэж байна. Энэ шинэ мэдээлэлд үндэслэн алдарт “Sue” араг ясны сэргээн босголтод хүртэл засвар оруулсан гэж мэдээлжээ.
Мөн араг яс хавчигдаж хавтгайраагүй, гурван хэмжээст байдлаар маш байгаллаг байрлалтай хадгалагдсан нь онцгой ач холбогдолтой. Судлаачид амьтан үхсэний дараа удаан хэвтэж ялзарсан бус, харин гэнэтийн үер мэт үйл явдлаар хурдан дарагдан булшлагдсан байж болзошгүй гэж үзэж байна. Ийм нөхцөл нь биеийн ерөнхий хэлбэр, зарим зөөлөн эдийн ул мөр хадгалагдах магадлалыг нэмэгдүүлдэг.
Хамгийн их сониучлал төрүүлж буй асуудал нь арьс, биеийн гадаргуугийн бүрхүүлтэй холбоотой. Серено энэ дээжээс “хайрс харагдахгүй байна” гэж шууд хэлсэн ч дэлгэрэнгүй тайлбар өгөхөөс татгалзжээ. Энэ нь шууд өд байсан гэсэн баталгаа биш ч T. rex-ийн гаднах төрхийг шинээр авч үзэх шалтгаан болж байна. Ялангуяа энэ бүс нутаг өмнө нь арьсны ул мөр, зөөлөн эдийн хэв дардас сайн хадгалагддаг “мумми бүс” гэдгээрээ танигдсан учраас цаашдын судалгаа маш их хүлээлт үүсгээд байна.
Тухайн ранчогоос өмнө нь мөн трицератопс болон эдмонтозаврын онцгой сайн хадгалагдсан олдворууд гарч байжээ. Иймээс нэг л газраас хожуу Цэрдийн галавын томоохон амьтдын гадаад төрх, арьс, биеийн бүтэцтэй холбоотой цоо шинэ мэдээлэл гарах боломж бий болж байна.
Судалгааны баг энэ залуу тираннозаврын талаарх шинжлэх ухааны өгүүллээ 2027 оны эхээр нийтлүүлэхээр бэлдэж байгаа аж. Хэрэв одоогийн таамгууд батлагдвал T. rex-ийг зөвхөн аварга махчин гэж бус, харин биеийн хэлбэр, цээжний бүтэц, гадар бүрхүүл нь бидний олон арван жил төсөөлснөөс өөр амьтан байсан байж мэдэх юм.